Umowa zlecenie na L4: Wypowiedzenie, zasiłek. Czy stracisz prawa?

Wielu zleceniobiorców zastanawia się, co dzieje się z ich umową zlecenia, gdy nagle zachorują i otrzymają zwolnienie lekarskie (L4). Czy w takiej sytuacji zleceniodawca może wypowiedzieć umowę, a co z prawem do zasiłku chorobowego? Ten artykuł ma na celu rozwiać te wątpliwości, jasno przedstawiając prawa i obowiązki obu stron.

Zwolnienie lekarskie na umowie zlecenie czy musisz obawiać się wypowiedzenia?

Kiedy mówimy o chorobie i zwolnieniu lekarskim, w pierwszej kolejności często myślimy o ochronie, jaką daje umowa o pracę. Jednak w przypadku umowy zlecenia sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Fundamentalna różnica polega na tym, że zleceniobiorca przebywający na L4 nie korzysta z takiej samej ochrony przed wypowiedzeniem, jak pracownik zatrudniony na podstawie Kodeksu pracy. To kluczowa informacja, którą każdy zleceniobiorca powinien mieć na uwadze.

jest regulowana przez przepisy Kodeksu cywilnego (konkretnie artykuły 734-751), a nie przez Kodeks pracy. Oznacza to, że zasady dotyczące jej zawarcia, wykonania i rozwiązania są znacznie bardziej elastyczne. Z perspektywy prawnej, umowa zlecenie jest traktowana jako umowa cywilnoprawna, co przekłada się na mniejszą formalizację i, co ważne w tym kontekście, brak ustawowych okresów ochronnych dla zleceniobiorcy.

Praktyczne konsekwencje braku ustawowej ochrony są takie, że zarówno zleceniodawca, jak i zleceniobiorca mogą rozwiązać umowę zlecenia w trakcie choroby. Nie ma tu zastosowania przepisów Kodeksu pracy, które chroniłyby pracownika przed wypowiedzeniem w okresie usprawiedliwionej nieobecności w pracy. To oznacza, że zarówno zleceniodawca, jak i zleceniobiorca mają swobodę w decydowaniu o kontynuacji lub zakończeniu współpracy, nawet gdy jedna ze stron przebywa na zwolnieniu lekarskim.

Kiedy zleceniodawca może rozwiązać umowę w trakcie twojej choroby?

Zgodnie z art. 746 Kodeksu cywilnego, umowę zlecenia można wypowiedzieć w każdym czasie. Przepis ten mówi również o możliwości wypowiedzenia ze skutkiem natychmiastowym, jeśli istnieją ku temu "ważne powody". Co kryje się pod tym pojęciem? Otóż sama choroba zleceniobiorcy rzadko jest uznawana za ważny powód do natychmiastowego rozwiązania umowy. Jednakże, jeśli niezdolność do pracy jest długotrwała i uniemożliwia realizację zlecenia przez dłuższy czas, co z kolei negatywnie wpływa na interesy zleceniodawcy, wówczas może to zostać uznane za ważny powód. Warto pamiętać, że wypowiedzenie umowy bez ważnego powodu może skutkować koniecznością naprawienia szkody poniesionej przez drugą stronę, na przykład zwrotu wydatków zleceniodawcy lub zapłaty części wynagrodzenia zleceniobiorcy.

Niezwykle istotne są zapisy w samej umowie zlecenia. Jeśli strony w umowie ustaliły okres wypowiedzenia, to zarówno zleceniodawca, jak i zleceniobiorca są zobowiązani do jego przestrzegania. Oznacza to, że nawet w trakcie L4, umowa może zostać wypowiedziana, ale z zachowaniem ustalonego okresu wypowiedzenia. Jeśli natomiast umowa nie precyzuje okresu wypowiedzenia, wówczas, co do zasady, może być ona rozwiązana ze skutkiem natychmiastowym.

Ogólna procedura wypowiedzenia umowy zlecenia przez zleceniodawcę wymaga zachowania formy pisemnej. Jest to kluczowe dla celów dowodowych i jasności sytuacji. Wypowiedzenie powinno być skutecznie doręczone zleceniobiorcy, na przykład listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. W treści wypowiedzenia powinna znaleźć się informacja o dacie rozwiązania umowy, z uwzględnieniem ewentualnego okresu wypowiedzenia.

W przeciwieństwie do umowy o pracę, zleceniodawca nie ma obowiązku podawania przyczyny wypowiedzenia umowy zlecenia. Jest to kolejna istotna różnica, która podkreśla swobodę stron w kształtowaniu stosunków cywilnoprawnych. Brak konieczności uzasadniania decyzji o rozwiązaniu umowy zlecenia daje zleceniodawcy większą elastyczność, ale jednocześnie stawia zleceniobiorcę w mniej komfortowej sytuacji.

A co, jeśli to ty chcesz zrezygnować ze zlecenia, będąc na L4?

Zasada równości stron w Kodeksie cywilnym oznacza, że prawo do wypowiedzenia umowy zlecenia w trakcie zwolnienia lekarskiego przysługuje nie tylko zleceniodawcy, ale również zleceniobiorcy. Jeśli to ty, jako zleceniobiorca, zdecydujesz się na rezygnację ze zlecenia, przebywając na L4, masz do tego pełne prawo. Twoja niezdolność do pracy nie ogranicza twojej możliwości podjęcia decyzji o zakończeniu współpracy.

Aby skutecznie poinformować zleceniodawcę o swojej decyzji, zawsze rekomenduję formę pisemną. Pismo powinno jasno wyrażać twoją wolę rozwiązania umowy, wskazywać datę i, jeśli umowa to przewiduje, uwzględniać okres wypowiedzenia. Możesz wysłać je listem poleconym za potwierdzeniem odbioru lub dostarczyć osobiście, prosząc o potwierdzenie otrzymania. Jasna i formalna komunikacja jest kluczowa, aby uniknąć późniejszych nieporozumień.

Wypowiedzenie umowy zlecenia przez zleceniobiorcę bez ważnego powodu może wiązać się z potencjalnymi konsekwencjami finansowymi. Jeśli twoja rezygnacja spowoduje szkodę dla zleceniodawcy na przykład konieczność znalezienia zastępstwa w trybie pilnym i poniesienia z tego tytułu dodatkowych kosztów zleceniodawca może dochodzić od ciebie odszkodowania. Dlatego zawsze warto rozważyć, czy istnieją "ważne powody" uzasadniające natychmiastowe rozwiązanie umowy i czy zapisy w umowie nie przewidują w takiej sytuacji jakichś kar umownych.

Najważniejsze pytanie: co stanie się z twoim zasiłkiem chorobowym?

Jedno z najczęstszych pytań dotyczy losu zasiłku chorobowego po rozwiązaniu umowy zlecenia w trakcie L4. Mam dla ciebie dobrą wiadomość: rozwiązanie umowy zlecenia w trakcie L4 nie skutkuje automatyczną utratą prawa do zasiłku chorobowego. Jeśli spełniasz określone warunki, ZUS będzie kontynuował wypłatę świadczenia. Kluczowe jest tutaj dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, które jest dostępne dla zleceniobiorców, oraz tzw. okres wyczekiwania, czyli minimalny czas opłacania składek przed nabyciem prawa do zasiłku.

Aby zasiłek chorobowy był kontynuowany po ustaniu tytułu do ubezpieczenia, muszą być spełnione następujące warunki:

• Niezdolność do pracy powstała w trakcie trwania ubezpieczenia chorobowego.
• Niezdolność do pracy trwa nieprzerwanie po ustaniu tytułu do ubezpieczenia.
• Zleceniobiorca opłacał dobrowolną składkę na ubezpieczenie chorobowe przez wymagany okres (tzw. okres wyczekiwania), który wynosi 90 dni nieprzerwanego podlegania ubezpieczeniu chorobowemu.
• Niezdolność do pracy trwa nie dłużej niż 91 dni od ustania ubezpieczenia (z pewnymi wyjątkami, np. w przypadku gruźlicy).

Aby zapewnić ciągłość wypłaty świadczeń po rozwiązaniu umowy, koniecznie dopełnij wszelkich formalności w ZUS. Upewnij się, że ZUS posiada wszystkie niezbędne dokumenty, w tym zaświadczenie o niezdolności do pracy (ZUS ZLA/e-ZLA) oraz ewentualne zaświadczenia od zleceniodawcy. W razie wątpliwości, zawsze warto skontaktować się bezpośrednio z placówką ZUS, aby uzyskać precyzyjne informacje dotyczące twojej indywidualnej sytuacji.

Jak przygotować się na taką ewentualność? Dobre praktyki przy zawieraniu umowy

Mając świadomość różnic między umową zlecenia a umową o pracę, kluczowe staje się odpowiednie przygotowanie już na etapie zawierania kontraktu. Moim zdaniem, negocjowanie i wpisanie okresu wypowiedzenia do umowy zlecenia jest niezwykle korzystne dla obu stron. Stanowi to pewne zabezpieczenie na wypadek choroby czy innych nieprzewidzianych okoliczności, dając czas na adaptację do nowej sytuacji i minimalizując ryzyko nagłego zakończenia współpracy bez żadnego bufora.

Aby zabezpieczyć swoje interesy na przyszłość, warto zadbać o zawarcie w umowie zlecenia konkretnych klauzul:

• Jasno określony okres wypowiedzenia: Precyzyjne ustalenie, ile dni lub tygodni wynosi okres wypowiedzenia dla obu stron.
• Warunki uznania "ważnych powodów": Choć Kodeks cywilny jest ogólny, strony mogą spróbować doprecyzować, co w ich relacji będzie uznawane za ważny powód do natychmiastowego rozwiązania umowy.
• Zasady rozliczeń w przypadku wcześniejszego rozwiązania: Określenie, w jaki sposób nastąpi rozliczenie za wykonane częściowo zlecenie lub poniesione koszty, jeśli umowa zostanie rozwiązana przed terminem.
• Ewentualne odszkodowania lub kary umowne: Możliwe jest wprowadzenie klauzul dotyczących odszkodowań w przypadku rozwiązania umowy bez uzasadnienia lub z naruszeniem jej postanowień, choć należy pamiętać o ich adekwatności.