Jak sprawdzić akt notarialny? Kompletny przewodnik krok po kroku

Weryfikacja autentyczności, treści czy samego istnienia aktu notarialnego w Polsce to kwestia, która budzi wiele pytań. Jako Bartek Szulc, chciałbym rozwiać wszelkie wątpliwości i przedstawić praktyczny przewodnik, jak skutecznie sprawdzić akt notarialny, zarówno ten świeżo sporządzony, jak i ten sprzed lat, korzystając z dostępnych narzędzi i procedur.

Powszechne przekonanie o istnieniu jednego, publicznego rejestru aktów notarialnych online, dostępnego dla każdego, jest niestety mitem. Wielu moich klientów pyta mnie o taką możliwość, ale muszę zawsze wyjaśniać, że dostęp do tych dokumentów jest w Polsce ściśle regulowany i ograniczony. Nie ma bowiem jednego, scentralizowanego systemu, w którym można by swobodnie przeglądać każdy sporządzony akt.

Powody braku publicznego rejestru są głęboko zakorzenione w zasadach prawa i etyki zawodu notariusza. Kluczową rolę odgrywa tu tajemnica notarialna, która chroni poufność wszelkich informacji uzyskanych w związku z dokonywaną czynnością. Dodatkowo, przepisy o ochronie danych osobowych (RODO) stanowią barierę dla swobodnego udostępniania danych stron czynności notarialnych. Te regulacje mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa prawnego i prywatności uczestników obrotu prawnego, co jest dla mnie jako eksperta priorytetem.

Mimo braku ogólnodostępnego rejestru, istnieją pewne narzędzia cyfrowe, które mogą pomóc w weryfikacji specyficznych aspektów związanych z aktami notarialnymi. Nie służą one do ogólnego wyszukiwania treści aktów, ale mogą potwierdzić pewne fakty. Mam tu na myśli takie rozwiązania jak publicznie dostępne Rejestry Notarialne (np. Rejestr Spadkowy) czy funkcje oferowane przez e-Urząd Skarbowy. W kolejnych sekcjach szczegółowo omówię, jak z nich korzystać i czego można się po nich spodziewać.

Zanim jednak przejdziemy do narzędzi cyfrowych, musimy zrozumieć podstawową, tradycyjną procedurę weryfikacji aktu notarialnego. To fundament, bez którego trudno o skuteczne działanie.

Weryfikacja aktu notarialnego krok po kroku

Identyfikacja notariusza i kancelarii

Pierwszym i najważniejszym krokiem w weryfikacji aktu notarialnego jest identyfikacja notariusza, który sporządził dany akt. To właśnie w jego kancelarii przechowywany jest oryginał dokumentu przez 10 lat od daty sporządzenia. Bez tej informacji, dalsze działania są praktycznie niemożliwe. Dane notariusza oraz jego kancelarii zawsze znajdują się na początku aktu notarialnego, więc jeśli posiadasz choćby kserokopię, powinieneś je tam znaleźć.

Kto jest uprawniony do uzyskania wypisu lub wglądu w akt notarialny?

Dostęp do treści aktu notarialnego jest ściśle ograniczony. Zgodnie z przepisami, wypis aktu notarialnego mogą otrzymać wyłącznie:

• Strony czynności osoby, które bezpośrednio uczestniczyły w sporządzeniu aktu (np. kupujący i sprzedający, darczyńca i obdarowany).
• Ich następcy prawni osoby, które weszły w prawa i obowiązki stron (np. spadkobiercy).
• Osoby, dla których w akcie zastrzeżono takie prawo rzadziej spotykana sytuacja, ale możliwa, gdy strony wyraźnie uprawniły kogoś do dostępu.
• Osoby uprawnione na podstawie prawomocnego postanowienia sądu w wyjątkowych sytuacjach, sąd może zezwolić osobie trzeciej na wgląd lub uzyskanie wypisu.

Podkreślam, że osoby trzecie, które nie spełniają powyższych kryteriów, nie mają prawa do wglądu w akt notarialny bez zgody wszystkich stron czynności lub wspomnianego postanowienia sądu. To kluczowa zasada, której notariusze bezwzględnie przestrzegają, chroniąc tajemnicę notarialną.

Definicja "strony aktu" i "następcy prawnego"

Aby uniknąć nieporozumień, warto precyzyjnie zdefiniować te pojęcia. Stroną aktu jest każda osoba fizyczna lub prawna, która składała oświadczenie woli w ramach danej czynności prawnej, np. sprzedawca i kupujący w umowie sprzedaży. Natomiast następca prawny to osoba, która wstąpiła w prawa i obowiązki pierwotnej strony aktu. Najczęściej są to spadkobiercy, którzy dziedziczą prawa i obowiązki zmarłej strony, ale mogą to być również podmioty, które przejęły prawa w wyniku cesji czy fuzji.

Wymagane dokumenty do potwierdzenia uprawnień

Aby notariusz mógł wydać wypis aktu, konieczne jest potwierdzenie Twoich uprawnień. Zazwyczaj będziesz potrzebować:

• Dowodu tożsamości (dowód osobisty, paszport) w przypadku stron czynności.
• Dokumentów potwierdzających dziedziczenie (np. prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, akt poświadczenia dziedziczenia) dla następców prawnych.
• Pełnomocnictwa notarialnego jeśli działasz w czyimś imieniu.
• Prawomocnego postanowienia sądu jeśli sąd uprawnił Cię do uzyskania wypisu.

Warto zawsze skontaktować się z kancelarią notarialną z wyprzedzeniem, aby upewnić się, jakie dokładnie dokumenty będą wymagane w Twojej konkretnej sytuacji.

Koszt uzyskania wypisu aktu notarialnego

Opłata za sporządzenie wypisu aktu notarialnego jest regulowana przepisami. Maksymalna stawka wynosi 6 zł netto (czyli 7,38 zł brutto) za każdą rozpoczętą stronę. Do tego dochodzi podatek VAT. Warto pamiętać, że jeśli akt jest obszerny, koszt ten może się kumulować. W przypadku ubiegania się o wypis z archiwum sądowego, do tej kwoty mogą dojść dodatkowe opłaty sądowe oraz ewentualne koszty związane z poszukiwaniem dokumentu w archiwum.

Akty notarialne starsze niż 10 lat archiwum sądowe

Kancelarie notarialne przechowują oryginały aktów notarialnych przez okres 10 lat od daty ich sporządzenia. Po upływie tego czasu, zgodnie z przepisami, akty te są przekazywane do archiwum właściwego sądu rejonowego. Zazwyczaj trafiają one do wydziału ksiąg wieczystych, ponieważ wiele aktów notarialnych dotyczy nieruchomości i jest podstawą wpisów do tych ksiąg.

Jeśli potrzebujesz wypisu aktu, który ma więcej niż 10 lat, musisz skierować swoje kroki do odpowiedniego sądu rejonowego. Procedura uzyskania wypisu z archiwum sądowego jest nieco bardziej złożona niż w kancelarii notarialnej. Wymaga złożenia pisemnego wniosku do sądu, w którym należy wskazać dane aktu (jeśli je znasz) oraz uzasadnić swoje uprawnienie do uzyskania wypisu. Należy również uiścić opłaty sądowe, które są niezależne od opłat notarialnych. Czas oczekiwania na wypis z archiwum sądowego może być dłuższy niż w przypadku kancelarii.

Narzędzia cyfrowe do weryfikacji dokumentów prawnych

CREWAN Centralne Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych

CREWAN, czyli Centralne Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych, to system, który często budzi mylne skojarzenia z publiczną wyszukiwarką. Chcę jasno podkreślić: CREWAN nie jest publiczną wyszukiwarką dla obywateli. To narzędzie stworzone z myślą o notariuszach, sądach i organach skarbowych, które ma usprawnić obieg dokumentów i zapewnić ich bezpieczeństwo. System ten przechowuje elektroniczne wypisy aktów, które są podstawą np. wpisów do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) lub podlegają opodatkowaniu. Jeśli notariusz sporządza akt notarialny, który musi być zgłoszony do jakiegoś rejestru (np. założenie spółki), to po jego sporządzeniu generuje elektroniczny wypis i umieszcza go w CREWAN. Strona czynności otrzymuje od notariusza zawiadomienie z unikalnym numerem dokumentu w CREWAN. Ten numer jest kluczowy w kontaktach z urzędami.

Kto ma dostęp do CREWAN i w jakim celu?

Dostęp do CREWAN mają ściśle określone podmioty, a cel tego dostępu jest zawsze jasno zdefiniowany:

• Notariusze do umieszczania elektronicznych wypisów aktów notarialnych oraz do weryfikacji dokumentów sporządzonych przez innych notariuszy.
• Sądy w szczególności sądy rejestrowe (np. KRS, księgi wieczyste), do pobierania elektronicznych wypisów aktów notarialnych będących podstawą wpisów do rejestrów. Usprawnia to proces rejestracji i eliminuje konieczność dostarczania papierowych dokumentów.
• Organy skarbowe do weryfikacji aktów notarialnych pod kątem obowiązków podatkowych, np. w celu kontroli prawidłowości naliczenia i odprowadzenia podatków od czynności cywilnoprawnych (PCC) czy spadków i darowizn.

Jak widać, obywatele nie mają bezpośredniego dostępu do CREWAN w celu przeglądania aktów. Ich rola ogranicza się do posługiwania się numerem CREWAN, który otrzymują od notariusza.

Praktyczne wykorzystanie numeru CREWAN przez obywateli

Chociaż CREWAN nie jest dla Ciebie publiczną wyszukiwarką, numer dokumentu otrzymany od notariusza jest bardzo przydatny. Oto kilka przykładów, jak możesz go wykorzystać:

• Rejestracja w KRS: Jeśli zakładasz spółkę, notariusz sporządza akt notarialny umowy spółki i umieszcza jego elektroniczny wypis w CREWAN. Otrzymasz numer CREWAN, który następnie podasz w sądzie rejestrowym. Sąd, znając ten numer, sam pobierze elektroniczny wypis z CREWAN, co znacznie przyspiesza i ułatwia proces rejestracji.
• Zmiana danych w KRS: Podobnie w przypadku zmian w umowie spółki, np. zmiany adresu czy składu zarządu. Notariusz sporządza akt, umieszcza go w CREWAN, a Ty podajesz numer w sądzie.
• Inne rejestry: Wszędzie tam, gdzie organ publiczny potrzebuje potwierdzenia treści aktu notarialnego, a notariusz umieścił go w CREWAN, możesz posłużyć się tym numerem, zamiast dostarczać papierowy wypis.

Numer CREWAN to zatem swego rodzaju "kod dostępu" dla uprawnionych instytucji, który potwierdza, że dany akt został sporządzony i jest dostępny w systemie dla celów urzędowych.

Rejestr Spadkowy publiczne narzędzie Krajowej Rady Notarialnej

Jednym z nielicznych, publicznie dostępnych narzędzi online prowadzonych przez Krajową Radę Notarialną jest Rejestr Spadkowy. To bardzo przydatne rozwiązanie, które pozwala sprawdzić, czy po danej osobie zostało już sporządzone poświadczenie dziedziczenia przez notariusza lub sądowe stwierdzenie nabycia spadku. Wystarczy podać dane osoby zmarłej (imię, nazwisko, PESEL, data śmierci), aby system poinformował, czy i kiedy (oraz przez kogo) został sporządzony dokument potwierdzający nabycie spadku. To nie ujawnia treści aktu, ale potwierdza fakt jego istnienia, co jest kluczowe w wielu sprawach spadkowych.

e-Urząd Skarbowy i mObywatel wgląd w listę aktów notarialnych

Kolejnym narzędziem, które może pomóc w weryfikacji, choć w bardzo specyficznym zakresie, jest e-Urząd Skarbowy oraz aplikacja mObywatel. Podatnicy mają tam dostęp do zakładki "Akty notarialne", gdzie mogą sprawdzić listę aktów, od których notariusz jako płatnik odprowadził podatek. Podkreślam, że służy to jedynie potwierdzeniu faktu zawarcia danej czynności i jej zgłoszenia do urzędu skarbowego, a nie wglądowi w treść aktu. Jest to jednak cenna informacja, która może potwierdzić istnienie danej transakcji i jej prawidłowe rozliczenie podatkowe.

Typy aktów notarialnych widocznych w e-Urzędzie Skarbowym

W e-Urzędzie Skarbowym najczęściej pojawiają się akty notarialne, od których pobrano podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) lub podatek od spadków i darowizn. Będą to więc przede wszystkim:

• Umowy sprzedaży nieruchomości (mieszkania, działki)
• Umowy darowizny (nieruchomości, udziałów w spółkach, pieniędzy)
• Umowy zamiany
• Umowy spółek (np. założenie spółki z o.o.)
• Akty poświadczenia dziedziczenia (jeśli powstał obowiązek podatkowy od spadku)

To przydatne źródło informacji, jeśli chcesz upewnić się, czy dana transakcja została zgłoszona do urzędu skarbowego.

Jak sprawdzić akty notarialne w e-Urzędzie Skarbowym?

Sprawdzenie listy aktów notarialnych w e-Urzędzie Skarbowym jest dość proste:

1. Zaloguj się do e-Urzędu Skarbowego (podatki.gov.pl) za pomocą Profilu Zaufanego, e-dowodu lub bankowości elektronicznej.
2. Przejdź do zakładki "Akty notarialne".
3. Zobaczysz listę aktów, które zostały zgłoszone przez notariuszy i od których odprowadzono podatek. Będą tam podstawowe informacje, takie jak data aktu, rodzaj czynności i kwota podatku.

Pamiętaj, że nie zobaczysz tam treści aktu, a jedynie fakt jego istnienia i podstawowe dane podatkowe.

Elementy aktu notarialnego i weryfikacja autentyczności

Najważniejsze elementy formalne aktu notarialnego

Każdy prawidłowo sporządzony akt notarialny musi zawierać szereg elementów formalnych, które świadczą o jego ważności i autentyczności. Zawsze zwracam uwagę na te szczegóły, ponieważ ich brak może podważyć cały dokument. Do kluczowych elementów należą:

• Data i miejsce sporządzenia aktu precyzyjnie określają moment i lokalizację dokonania czynności.
• Dane notariusza imię, nazwisko, siedziba kancelarii, numer wpisu na listę notariuszy.
• Dane stron czynności imiona, nazwiska, imiona rodziców, PESEL, adres zamieszkania, a w przypadku osób prawnych pełna nazwa, siedziba, numer KRS, dane reprezentantów.
• Oświadczenia stron dokładne i jednoznaczne sformułowanie woli stron, np. "sprzedaję", "kupuję", "daruję".
• Opis przedmiotu czynności np. dokładny opis nieruchomości z numerem księgi wieczystej.
• Podpisy stron własnoręczne podpisy wszystkich uczestników czynności.
• Podpis i pieczęć notariusza kluczowe dla ważności aktu, potwierdzające jego sporządzenie przez uprawnioną osobę.
• Informacja o odczytaniu aktu notariusz musi oświadczyć, że akt został odczytany, przyjęty i podpisany.

Brak któregokolwiek z tych elementów może świadczyć o wadliwości dokumentu.

Błędy i braki mogące świadczyć o wadliwości aktu

Podczas analizy aktu notarialnego warto zwrócić uwagę na wszelkie nieprawidłowości, które mogą świadczyć o jego wadliwości, a nawet nieważności. Oto co powinno wzbudzić Twoją czujność:

• Brak podpisu notariusza lub jego pieczęci to absolutnie fundamentalne elementy. Bez nich akt jest nieważny.
• Brak wymaganych danych stron niekompletne dane identyfikacyjne stron mogą budzić poważne wątpliwości.
• Brak daty i miejsca sporządzenia utrudnia weryfikację i może świadczyć o nieprofesjonalnym podejściu.
• Sprzeczność treści aktu z przepisami prawa jeśli czynność prawna opisana w akcie jest niezgodna z obowiązującymi regulacjami, akt może być nieważny.
• Niejasne lub sprzeczne oświadczenia stron akt powinien być precyzyjny i jednoznaczny.
• Błędy w opisie przedmiotu czynności np. błędny numer księgi wieczystej, adres nieruchomości.

Wszelkie takie braki czy błędy powinny skłonić Cię do dokładniejszej weryfikacji dokumentu, najlepiej z pomocą prawnika.

Oryginał, wypis i odpis aktu notarialnego różnice

W obrocie prawnym spotykamy się z trzema rodzajami dokumentów związanych z aktem notarialnym, które często są mylone, ale mają odmienne znaczenie i moc prawną:

Oryginał aktu notarialnego to pierwotny dokument, który notariusz sporządza i przechowuje w swojej kancelarii przez 10 lat, a następnie przekazuje do archiwum sądowego. Jest to jedyny egzemplarz, który zawiera oryginalne podpisy stron i notariusza. Jest on niedostępny dla stron, które otrzymują jego wypisy.

Wypis aktu notarialnego to dosłowne powtórzenie oryginału, sporządzone przez notariusza. Ma on moc prawną oryginału i jest dokumentem, który strony otrzymują po sporządzeniu aktu. Na wypisie zawsze znajduje się pieczęć notariusza i jego podpis, a także adnotacja, że jest to wypis. Wypisy są używane do celów urzędowych, np. do wpisów w księgach wieczystych czy KRS.

Odpis aktu notarialnego to zwykła kopia, która nie ma mocy prawnej oryginału ani wypisu. Może to być kserokopia lub skan. Nie jest to dokument urzędowy i służy jedynie do celów informacyjnych. Nie można nim posłużyć się w sądzie czy urzędzie w celu dokonania wpisu czy potwierdzenia praw.

Podejrzenie fałszerstwa lub nieważności aktu notarialnego

Pierwszy krok: kontakt z notariuszem

Jeśli masz poważne podejrzenia co do autentyczności aktu notarialnego na przykład podejrzewasz, że został sfałszowany, albo że jego treść nie odpowiada rzeczywistości pierwszym i podstawowym krokiem jest natychmiastowy kontakt z notariuszem, który rzekomo sporządził ten akt. Przedstaw mu swoje wątpliwości i poproś o weryfikację dokumentu. Notariusz będzie mógł sprawdzić w swoich rejestrach, czy faktycznie sporządził akt o podanych danych i czy jego treść zgadza się z oryginałem. Pamiętaj, że notariusz jest zobowiązany do zachowania tajemnicy notarialnej, ale w przypadku podejrzenia przestępstwa ma również obowiązek współpracy z organami ścigania.

Kiedy zgłosić sprawę organom ścigania?

Jeśli weryfikacja u notariusza potwierdzi Twoje obawy, lub jeśli notariusz, który rzekomo sporządził akt, w ogóle nie istnieje, albo odmawia współpracy w sposób budzący podejrzenia, to sygnał, że sprawa jest poważna. W takiej sytuacji należy niezwłocznie zgłosić podejrzenie fałszerstwa organom ścigania prokuraturze lub policji. Fałszowanie dokumentów jest przestępstwem, a organy te mają narzędzia do przeprowadzenia śledztwa i ustalenia prawdy. Im szybciej zgłosisz sprawę, tym większe szanse na skuteczne działanie.

Unieważnienie aktu notarialnego tylko na drodze sądowej

Aktu notarialnego nie można unieważnić "od ręki" czy w kancelarii notarialnej. Unieważnienie aktu notarialnego następuje wyłącznie na drodze sądowej. Musisz wnieść powództwo do sądu, wskazując konkretne przesłanki, które uzasadniają nieważność czynności prawnej objętej aktem. Kluczowe przesłanki do unieważnienia to:

• Wady oświadczenia woli błąd, groźba, podstęp.
• Brak zdolności do czynności prawnych jednej ze stron w momencie sporządzania aktu.
• Sprzeczność czynności prawnej z prawem lub zasadami współżycia społecznego.

To skomplikowane procesy, które wymagają solidnego uzasadnienia prawnego i dowodów.

Wady oświadczenia woli: błąd, groźba, podstęp

Wady oświadczenia woli to sytuacje, w których wola osoby dokonującej czynności prawnej nie była w pełni swobodna i świadoma. Krótko definiując:

• Błąd to mylne wyobrażenie o rzeczywistym stanie rzeczy. Jeśli błąd dotyczył treści czynności prawnej i był istotny (np. kupiłeś inną działkę, niż myślałeś), a druga strona o błędzie wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć, możesz uchylić się od skutków prawnych oświadczenia.
• Groźba to przymus psychiczny, który skłonił Cię do dokonania czynności prawnej. Musi być bezprawna i poważna, zagrażająca Tobie lub bliskiej osobie.
• Podstęp to celowe wprowadzenie w błąd przez drugą stronę, aby skłonić Cię do dokonania czynności prawnej. Jest to forma oszustwa, która prowadzi do zniekształcenia Twojej woli.

Wszystkie te wady, jeśli zostaną udowodnione, mogą być podstawą do unieważnienia aktu notarialnego przez sąd.

Sprostowanie oczywistych omyłek w akcie notarialnym

Nie każda nieprawidłowość w akcie notarialnym wymaga angażowania sądu. Oczywiste omyłki, takie jak literówki, błędy rachunkowe, błędne numery PESEL czy drobne pomyłki w adresach, mogą być sprostowane przez notariusza, który sporządził akt. Odbywa się to w formie protokołu sprostowania, do którego notariusz ma prawo, jeśli błąd jest ewidentny i nie zmienia istoty czynności prawnej. Taki protokół staje się integralną częścią aktu notarialnego i nie wymaga zgody stron, choć zazwyczaj są one o tym informowane. To znacznie prostsza i szybsza procedura niż sądowe unieważnianie.

Podsumowanie i praktyczne wskazówki

Gdzie szukać aktu notarialnego szybka checklista

Aby ułatwić Ci orientację, przygotowałem krótką checklistę, gdzie szukać aktu notarialnego w zależności od sytuacji:

• Akt sporządzony w ciągu ostatnich 10 lat: Skontaktuj się bezpośrednio z kancelarią notarialną, która go sporządziła.
• Akt starszy niż 10 lat: Skieruj wniosek do archiwum właściwego sądu rejonowego (zazwyczaj wydział ksiąg wieczystych).
• Weryfikacja istnienia poświadczenia dziedziczenia/stwierdzenia nabycia spadku: Skorzystaj z publicznego Rejestru Spadkowego online.
• Potwierdzenie zgłoszenia aktu do urzędu skarbowego (bez wglądu w treść): Sprawdź zakładkę "Akty notarialne" w e-Urzędzie Skarbowym lub aplikacji mObywatel.
• Weryfikacja aktu notarialnego dla celów rejestrowych (np. KRS) z numerem CREWAN: Podaj numer CREWAN w odpowiednim urzędzie/sądzie.

Kluczowe zasady dotyczące uprawnień do wglądu i wypisu

Pamiętaj o fundamentalnych zasadach dotyczących dostępu do aktów notarialnych:

• Tylko strony i ich następcy prawni: Masz prawo do wypisu, jeśli byłeś stroną czynności lub jesteś jej następcą prawnym (np. spadkobiercą).
• Zgoda stron lub postanowienie sądu dla osób trzecich: Osoby postronne potrzebują zgody wszystkich stron aktu lub prawomocnego postanowienia sądu.
• Tajemnica notarialna: Notariusz jest zobowiązany do ochrony poufności informacji zawartych w akcie.
• Wypis ma moc oryginału: To nim posługujesz się w urzędach i sądach.

Przeczytaj również: Notariusz przy najmie okazjonalnym: Kto płaci i dlaczego?

Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika?

W wielu sytuacjach związanych z aktami notarialnymi, szczególnie tych skomplikowanych, pomoc prawnika jest nieoceniona. Zdecydowanie polecam skorzystanie z niej w następujących przypadkach:

• Podejrzenie fałszerstwa aktu notarialnego: Prawnik pomoże Ci ocenić sytuację, zebrać dowody i poprowadzi Cię przez proces zgłaszania sprawy organom ścigania.
• Chęć unieważnienia aktu notarialnego: Proces sądowy unieważnienia jest złożony i wymaga dogłębnej znajomości prawa. Prawnik przygotuje powództwo i będzie Cię reprezentował.
• Skomplikowane kwestie prawne: Jeśli masz wątpliwości co do treści aktu, jego skutków prawnych lub interpretacji, prawnik rozwieje Twoje obawy.
• Brak dostępu do aktu: Jeśli napotykasz trudności w uzyskaniu wypisu aktu, prawnik może pomóc w przygotowaniu wniosków i reprezentacji przed sądem.

Pamiętaj, że inwestycja w profesjonalną poradę prawną może uchronić Cię przed znacznie większymi problemami i kosztami w przyszłości. Jako Bartek Szulc, zawsze podkreślam, że w sprawach prawnych lepiej dmuchać na zimne.